21 Mayıs Çerkes Sürgünü’nün 162. Yılı: Tarihin En Acı Göçlerinden Biri Unutulmuyor
Çerkes halkının yaşadığı acılar, yıllar geçmesine rağmen kuşaktan kuşağa aktarılmaya devam ederken, özellikle Türkiye’de yaşayan milyonlarca Çerkes vatandaşı için 21 Mayıs tarihi büyük bir anlam taşıyor. Karadeniz kıyılarında hayatını kaybeden binlerce insanın hatırası, düzenlenen törenler ve yapılan açıklamalarla yaşatılıyor.
21 Mayıs Çerkes Sürgünü Tarihin En Büyük İnsanlık Dramlarından Biri Olarak Anılıyor
19. yüzyılda Rus Çarlığı’nın Kafkasya politikaları doğrultusunda başlayan savaş süreci, Çerkes halkı açısından büyük bir yıkımla sonuçlandı. Yıllarca süren çatışmaların ardından 21 Mayıs 1864 tarihinde Kafkas-Rus savaşlarının sona erdiği ilan edilirken, bu tarih aynı zamanda Çerkes halkı için sürgün ve kitlesel ölümlerin başlangıcı oldu.
Tarihi kayıtlara göre yüz binlerce Çerkes, yaşadıkları topraklardan zorla çıkarılarak Osmanlı topraklarına gönderildi. İnsanların büyük bölümü Karadeniz üzerinden gerçekleştirilen ağır yolculuklar sırasında açlık, salgın hastalık ve kötü yaşam koşulları nedeniyle hayatını kaybetti. Gemilere kapasitenin çok üzerinde insan bindirilmesi ve yetersiz sağlık koşulları nedeniyle sürgün yolları adeta ölüm yolculuğuna dönüştü.
Bugün birçok tarihçi ve insan hakları savunucusu, yaşananları yalnızca bir sürgün değil, aynı zamanda sistematik bir yok oluş politikası olarak değerlendiriyor. Çerkes toplumunun büyük kısmının anavatanından koparılması, kültürel hafızanın dağılmasına ve diasporanın dünyanın farklı bölgelerine yayılmasına neden oldu.
Türkiye’de ve Dünyada Anma Programları Düzenleniyor
21 Mayıs Çerkes Sürgünü’nün yıl dönümünde Türkiye başta olmak üzere birçok ülkede anma etkinlikleri gerçekleştiriliyor. İstanbul, Ankara, Bursa, Samsun, Düzce, Kayseri ve Kahramanmaraş gibi şehirlerde düzenlenen programlarda sürgünde hayatını kaybedenler için dualar okunuyor, meşaleli yürüyüşler yapılıyor ve Karadeniz kıyılarında anma törenleri düzenleniyor.
Çerkes dernekleri ve sivil toplum kuruluşları tarafından organize edilen etkinliklerde, genç nesillere tarih bilincinin aktarılması hedefleniyor. Özellikle kültürel kimliğin korunmasına yönelik yapılan çalışmalar dikkat çekerken, anadil eğitimi, geleneksel danslar ve sözlü tarih anlatımları da etkinliklerin önemli bir parçasını oluşturuyor.
Sosyal medyada da 21 Mayıs’a ilişkin paylaşımlar yoğunluk kazanırken, “Çerkes Sürgünü”, “21 Mayıs 1864” ve “Unutmadık” etiketleri gündemde yer alıyor. Kullanıcılar, geçmişte yaşanan trajedinin unutulmaması gerektiğine vurgu yaparak toplumsal hafızanın canlı tutulması çağrısında bulunuyor.
Çerkes Diasporası Kültürel Hafızayı Yaşatmaya Devam Ediyor
Dünyanın en büyük Çerkes diasporasına ev sahipliği yapan Türkiye’de, sürgünün izleri kültürel yaşamda hâlâ hissediliyor. Geleneksel Çerkes müziği, halk dansları, düğün ritüelleri ve aile yapısı, diaspora toplumunun kimliğini koruma çabasının en önemli parçaları arasında gösteriliyor.
Uzmanlara göre sürgün sonrası yaşanan dağınık yerleşim politikaları nedeniyle Çerkes toplumu uzun yıllar kimliğini koruma mücadelesi verdi. Buna rağmen kültürel aidiyetin kuşaklar boyunca aktarılması, diasporanın güçlü dayanışma yapısıyla mümkün oldu.
Çerkes toplumunun temsilcileri, 21 Mayıs’ın yalnızca geçmişte yaşanan bir acının anılması olmadığını, aynı zamanda kültürel hakların korunması ve tarihsel farkındalığın artırılması açısından önemli bir gün olduğunu ifade ediyor. Her yıl artan katılımla düzenlenen anma programları, genç nesillerin tarihleriyle bağ kurmasına da katkı sağlıyor.
21 Mayıs Hafızalarda Yaşamaya Devam Ediyor
Aradan geçen 162 yıla rağmen Çerkes Sürgünü’nün bıraktığı izler silinmiş değil. Hayatını kaybeden yüz binlerce insanın anısı, bugün hâlâ diaspora toplumunun ortak hafızasında güçlü bir şekilde yer alıyor. Çerkes halkı için 21 Mayıs, yalnızca tarihsel bir dönüm noktası değil; aynı zamanda kimlik, aidiyet ve var olma mücadelesinin simgesi olarak görülüyor.
Kaynak: (KAHA) Kapsül Haber Ajansı
Her yıl yeniden yapılan anmalar ve yükselen farkındalık çağrıları, tarihin karanlık sayfalarında kalan bu büyük trajedinin unutulmaması gerektiğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
