Tavuklarda IBV Tehlikesi: Geri Dönüşü Olmayan Hasarlara Yol Açıyor!
Kanatlı hayvancılık sektöründe solunum yolu enfeksiyonu olarak görülen Enfeksiyöz Bronşitis (IBV), tavukların yalnızca solunum sistemini değil, gelecekteki yumurta ve et verimini de etkiliyor.
Türkiye’nin kıtalar arası göç yollarının merkezinde yer alması ve yüksek kümes yoğunluğu nedeniyle yoğun IBV saha baskısı altında olduğunu belirten Fatro & Güneşli Hayvan Sağlığı Genel Müdür Yardımcısı Veteriner Hekim Ümit Cem Aksoy, sahada Mass ve 793/B suşlarının yanı sıra özellikle üreme kana llarını ve böbrekleri hedef alan D274 ve IS/1494 benzeri varyantların da sürüleri tehdit ettiğini söyledi.
Üreme organlarında kalıcı hasar
IBV’nin özellikle uzun ömürlü yumurtacı ve damızlık sürülerde ciddi ekonomik kayıplara neden olduğunu ifade eden Aksoy, “Virüsün üreme kanallarına olan yüksek afinitesi, özellikle yaşamın ilk haftalarındaki genç yarkalara bulaştığında üreme organlarının gelişimini tamamen durdurabiliyor veya kalıcı olarak kistleştirebiliyor. Bu hayvanlar ergin döneme ulaştıklarında yem tüketmeye devam eder, dış görünüş olarak verimli kanatlılar gibi görünür ancak asla istenen düzeyde yumurta ve döllülük üretemezler” dedi.
İlerleyen yaşlarda şekillenen reprodüktif enfeksiyonların da yumurta kanalında kalıcı hasar bıraktığını belirten Aksoy, “Bu enfeksiyonlar yumurta pikinin yakalanamamasına, iç kalite kaybına, şekilsiz ve yumuşak kabuklu yumurta oluşumuna, dölsüzlük ve çıkım problemlerine neden olarak işletme verimini olumsuz etkiliyor” diye konuştu.
Savunmayı çökertiyor
IBV’nin etçi (broiler) sürülerde de önemli kayıplara yol açtığını kaydeden Aksoy, hastalığın solunum sistemindeki etkilerine ilişkin şu bilgileri verdi:
“Solunum sisteminin yerel savunma mekanizması olan siliyaların virüs tarafından tahrip edilmesi, kümes amonyağı ve tozla birleştiğinde savunmayı tamamen çökertiyor. Başta E. coli olmak üzere fırsatçı bakterilerin hava keselerine yerleşmesiyle kronikleşen klinik tablo, yemden yararlanma oranını (FCR) ağır şekilde bozuyor, canlı ağırlık artışını durduruyor ve kesimhanede yüksek karkas reddiyle sonuçlanıyor.”
'Aşılamaya ilk günden başlamalı'
IBV tehlikesinden korunmak ve verim kaybını önlemek için aşılama programının ilk günden başlatılması gerektiğini belirten Aksoy, “Değişken ve agresif saha baskısına karşı koruma duvarının henüz kümes ortamına girmeden, civcivlerin kuluçkahaneden çıktığı ilk gün (0-1. gün) canlı aşılarla başlatılması zorunlu. Erken dönemde solunum lokal bağışıklık hücrelerini uyarmak, sahada karşılaşılabilecek erken enfeksiyonlara ve buna bağlı şekillenecek ‘yalancı yumurtacı’ riskine karşı tek geçerli sigorta” dedi.
Uzun ömürlü yumurtacı ve damızlık sürülerde yalnızca canlı aşıların sağladığı lokal bağışıklığın yeterli olmadığını vurgulayan Aksoy, şöyle konuştu:
“Yetiştirme döneminde ve yumurta pik periyodunda en yüksek humoral, yani sistemik antikor bağışıklığının kesintisiz olarak sağlanması gerekiyor. Erken dönemde güçlü bir humoral bağışıklık tabanı oluşturulmadığı takdirde sürü, yumurtaya girdiğinde ve fizyolojik stresin en üst seviyeye ulaştığı pik döneminde saha varyantlarına karşı savunmasız kalıyor. Pik döneminde yaşanacak bir bağışıklık düşüşü, tüm üretim ömrü boyunca sürecek kalıcı bir verim kaybetme riski anlamına geliyor. Bu nedenle yetiştirme periyodu boyunca yapılacak stratejik inaktif aşılamalar, dolaşımdaki antikor seviyesini zirveye çıkararak kanatlı sürülerimizi uzun yaşamları boyunca koruma altına alıyor.”
Üç suşlu aşılama konsepti
Fatro & Güneşli olarak yürüttükleri saha araştırmaları ve AR-GE çalışmaları doğrultusunda Türkiye’deki varyant baskısına karşı çok yönlü inaktif aşı kombinasyonları geliştirdiklerini belirten Aksoy, üç suşlu aşılama konsepti hakkında şu bilgileri verdi: “Yetiştiricilerimize sunduğumuz yenilikçi koruyucu konsept, inaktif aşı kombinasyonlarında IBV’nin en stratejik üç suşunu, Mass, D274 ve D1466’yı bir arada barındırıyor. Bu üçlü suş kombinasyonu, sahadaki çapraz varyant baskılarına karşı en geniş antikor spektrumunu uyarıyor. Hem solunum sistemi hücrelerinin tahribatını azaltıyor hem de reprodüktif organ hasarlarına neden olan patojen IBV suşlarını nötralize ederek klinik tablonun önüne geçiyor.”
İki aşamadan oluşuyor
Dünyada da yeni uygulanmaya ve kabul görmeye başlayan üç suşlu inaktif aşılama protokolünü Fatro & Güneşli olarak beş yıldır kesintisiz sürdürdüklerini belirten Aksoy, uygulamanın iki aşamadan oluştuğunu söyledi:
“İlk inaktif IBV aşısını yetiştirme döneminin ilk haftalarında veya ortalarında uyguluyoruz. Bu dozla sürüde çok erken yaşta güçlü bir humoral bağışıklık temeli atıyoruz. İkinci inaktif aşıyı ise kümes transferi döneminde uygulayarak bağışıklık hafızasını zirveye taşıyoruz.
Bu çift doz inaktif aşı uygulaması sayesinde uzun ömürlü sürülerde, özellikle riskli olan yumurta pik döneminde tamamen oturmuş, homojen ve kırılması son derece zor, güçlü bir bağışıklık tablosu elde ediyoruz. Sahada olgunlaştırdığımız bu protokolün ve üçlü suş kombinasyonunun sonuçlarını bugün hem Türkiye hem de dünya kanatlı endüstrisinin hizmetine sunuyoruz.”
Kaynak: (KAHA) Kapsül Haber Ajansı
