Öğrencilerin Tasarladığı Model Uydular Aksaray’da Gökyüzüne Çıkacak
TEKNOFEST 2026 Model Uydu Yarışması, üniversite öğrencilerine bir uzay/uydu projesinin baştan sona tüm süreçlerini deneyimleme fırsatı sunuyor. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı (T3 Vakfı) ana yürütücülüğünde düzenlenen TEKNOFEST kapsamında, TÜRKSAT yürütücülüğünde gerçekleştirilen Model Uydu Yarışması’nda gençler, gerçek bir uydu projesinin gerektirdiği mühendislik süreçlerini küçük ölçekte uygulayarak gökyüzünde görev yapacak sistemler geliştiriyor.
2018 yılından bu yana düzenlenen Model Uydu Yarışması, 2026 yılında da yoğun ilgi gördü. Yarışmaya 308 takım ve 1.192 öğrenci başvuru yaparken, değerlendirme sürecini başarıyla tamamlayan 15 takım ve 99 öğrenci finale kalmaya hak kazandı. Türkiye’nin yanı sıra Malezya ve Hindistan’dan katılımcıların yer aldığı yarışmada toplam 8 farklı şehirden gençler mücadele ediyor.
Bu yıl görev: SİGMA ile kontrollü iniş
Model Uydu Yarışması’nın 2026 konsepti, “SİGMA - Stabil İniş Güdümlü Mekanik Aktüatör” olarak belirlendi. Finalde takımlardan, taşıyıcı ve görev yükünden oluşan model uydularını tasarlayıp üretmeleri ve görev yükünün taşıyıcıdan ayrılmasının ardından aktif bir iniş kontrol sistemi kullanarak güvenli ve kararlı biçimde yere indirmeleri bekleniyor.
Yarışmanın ana görevinde görev yükünün taşıyıcıdan ayrıldıktan sonra 8-10 m/s hız aralığında kontrollü bir şekilde yere indirilmesi hedefleniyor. Model uydu uçuş boyunca sensör verilerini toplayacak, telemetri ve video görüntülerini yer istasyonuna aktaracak ve uçuş verilerini kayıt altına alacak.
Takımların yalnızca bir model uydu üretmesi değil, uçuş operasyonunun farklı ihtiyaçlarına cevap veren bütünleşik bir sistem geliştirmesi gerekiyor. Mekanik, elektronik, aviyonik, haberleşme ve yazılım alt sistemlerinin sistem mühendisliği yaklaşımıyla birlikte tasarlanması ve entegre edilmesi; gerçek zamanlı veri işleme, aktif uçuş ve iniş kontrol algoritmalarının geliştirilmesi ve uçuş güvenliğinin sağlanması yarışmanın önemli teknik aşamalarını oluşturuyor.
Gökyüzündeki göreve üç bonus eklendi
Yarışmada ana görevin yanı sıra takımların teknik yetkinliklerini daha ileri seviyede ortaya koymalarına imkân sağlayan üç bonus görev de bulunuyor. Konum Koruma (Station Keeping) görevinde görev yükünün 200 metre irtifada 10 saniye boyunca bulunduğu yüksekliği koruması beklenirken, S2D-IOT Telekomut görevinde yer istasyonundan gönderilen telekomutun uydu üzerinden uzaktaki bağımsız bir IoT istasyonuna aktarılması ve bağlı sistemlerin kontrol edilmesi hedefleniyor.
Üçüncü bonus görev olan TÜRKSAT-Z.I.R.H. ise zararlı interferans ve gürültü etkilerine karşı haberleşme sürekliliğinin korunmasına odaklanıyor. Takımlardan bu etkilere karşı pasif ve/veya aktif koruma yöntemleri geliştirmeleri bekleniyor.
Bu teknik görevlerin yanı sıra yarışma süreci, gençlere sistem gereksinimlerinin alt sistem ve bileşenlere dönüştürülmesinden risk analizine, hata yönetiminden proje planlamasına ve görev operasyonuna kadar bir uydu projesinin farklı aşamalarında uygulamalı deneyim kazandırıyor. Takımlar ayrıca görev yüküne yönelik Acil Paraşüt Açma Mekanizması geliştirerek olası aktif iniş sistemi arızalarına karşı emniyetli uçuş mimarisi oluşturuyor.
15 takım Aksaray’da uçuş yapacak
Model Uydu Yarışması’nda final süreci, tasarım ve raporlama aşamalarının ardından gerçek uçuş operasyonuyla tamamlanacak. Yeterlilik İnceleme Aşaması’nı (QR) başarıyla geçen takımlar, TÜRKSAT yürütücülüğündeki final uçuşlarında model uydularını roket veya drone ile fırlatarak 1.000 metre irtifada taşıyıcıdan otonom ayrılma, gerçek zamanlı telemetri iletimi ve video aktarımı görevlerini gerçekleştirecek. Ayrılmanın ardından görev yükü, SİGMA sistemiyle kontrollü ve kararlı biçimde yere inecek. Uçuş sonrasında takımlar tarafından hazırlanacak Uçuş Sonrası İnceleme Raporu (PFR) ile model uydunun uçuş sırasındaki operasyonel performansı da değerlendirilecek.
Final uçuş operasyonları 15-18 Eylül tarihlerinde Aksaray Hisar Atış Alanı’nda gerçekleştirilecek. 15 Eylül’de uçuşa yeterliliğin kontrolü ve saha testleriyle başlayacak final sürecinde, 16 ve 17 Eylül tarihlerinde uçuşlar gerçekleştirilecek. 18 Eylül’de ise takımların Uçuş Sonrası İnceleme Raporu sunumları yapılacak ve yarışma sonuçları açıklanacak.
Başarıya 750 bin TL’lik ödül
Model Uydu Yarışması’nda dereceye giren takımları toplam 750 bin TL ödül bekliyor. Birinci takım 300 bin TL, ikinci takım 250 bin TL, üçüncü takım ise 200 bin TL ödülün sahibi olacak. Yarışmada görev yükü ile yer istasyonu arasında haberleşme sağlayamayan veya görev yükünün taşıyıcıdan ayrılmasını gerçekleştiremeyen takımların genel sıralamada ilk üçte yer alması durumunda ise yalnızca mansiyon ödülü verilecek.
TEKNOFEST Model Uydu Yarışması, üniversite öğrencilerini yalnızca uzay teknolojileriyle tanıştırmakla kalmayıp, onları gerçek bir uzay sisteminin gerektirdiği tasarım, üretim, entegrasyon, test, haberleşme, uçuş ve görev sonrası analiz süreçleriyle buluşturuyor. Aksaray’daki final uçuşlarında ise genç mühendis adaylarının aylar süren çalışmalarının gerçek bir uçuş operasyonuna dönüşmesi bekleniyor.
Kaynak: (KAHA) Kapsül Haber Ajansı
