İnovasyon denildiğinde aklımıza çoğunlukla programlar, proje çağrıları, yarışmalar, fonlar ve büyük Ar-Ge bütçeleri geliyor. Oysa Oxford Üniversitesi’ndeki Kavli Institute for Nanoscience Discovery’nin yaklaşımı daha basit ama bence çok daha düşündürücü bir noktaya işaret ediyor: İnsanların karşılaşma ihtimalini artırmak.

2021 yılında kurulan enstitüde biyoloji, kimya, fizik, nörobilim, patoloji ve mühendislik gibi farklı disiplinler aynı çatı altında çalışıyor. Açık ofisler, ortak kullanılan laboratuvar ekipmanları, sosyal alanlar ve hatta belirli günlerde yapılan ortak kahve molaları bunun bir parçası. Amaç sadece çalışma ortamını daha sosyal hale getirmek değil. Asıl amaç, normal şartlarda yolları kesişmeyecek insanların karşılaşmasını sağlamak.

Bunun somut sonuçlarından biri nörobilimci Ruxandra Dafinca ile moleküler görüntüleme uzmanı Lindsay Baker’ın iş birliği. İki araştırmacının laboratuvarlarının yakın olmasıyla başlayan sohbet, farklı uzmanlıkların birleştiği yeni bir çalışmaya dönüşüyor. Ekipler, daha önce ileri görüntüleme süreçlerinde uzun süre yaşatılması oldukça zor olan hücreleri yaklaşık iki ay canlı tutmayı başarıyor.

Bu gelişme, motor nöron hastalığı ve frontotemporal demans gibi hastalıkların hücresel düzeyde çok daha ayrıntılı incelenmesinin önünü açabilecek bir yöntem ortaya çıkarıyor.

Benim burada ilgimi çeken yalnızca bilimsel sonuç değil.

Asıl mesele, tesadüfün bir yönetim modeli haline getirilmesi.

Bugün inovasyon ekosistemlerinde ciddi kaynaklar program tasarımına, mentorluklara, eşleştirme toplantılarına ve etkinliklere ayrılıyor. Bunların hepsi gerekli. Ancak bazen fazlasıyla yapılandırılmış sistemler kurarken inovasyonun en önemli kaynaklarından birini gözden kaçırıyoruz: İnsanlar arasındaki plansız etkileşim.

Bir girişimcinin bir akademisyenle, bir yatırımcının bir mühendisle, bir kurumsal yöneticinin hiç tanımadığı bir teknoloji geliştiricisiyle aynı ortamda bulunması tek başına yeterli olmayabilir. Ama bu karşılaşmaların sayısını artırırsanız, yeni fikirlerin ve iş birliklerinin ortaya çıkma ihtimalini de artırırsınız.

Dolayısıyla yeni nesil inovasyon merkezlerinin başarısını sadece kaç girişim kabul ettikleri, kaç etkinlik düzenledikleri veya kaç mentorluk saati gerçekleştirdikleri üzerinden ölçmemek gerekiyor.

Belki başka bir soruyu da sormalıyız: Birbirini normal şartlarda hiç tanımayacak kaç insanın yolunu kesiştirdik?

Çünkü bazen büyük bir inovasyon programının üretemediği fikir, iki insanın aynı kahve masasındaki on dakikalık sohbetinden çıkabiliyor.